Ομιλία Α.Λοβέρδου για την Συνταγματική Αναθεώρηση 14.11.2018 #vouli

Ομιλία Α.Λοβέρδου για την Συνταγματική Αναθεώρηση 14.11.2018 #vouli

Κυρία Πρόεδρε

Κυρίες και κύριοι Βουλευτές,

ξεκινά σήμερα μία διαδικασία θεσμικά και πολιτικά πάρα πολύ σοβαρή και ελπίζω έτσι να τελειώσει τους επόμενους μήνες και κυρίως έτσι να τελειώσει στην επόμενη αναθεωρητική Βουλή, γιατί η δική μας είναι η προτείνουσα Βουλή.

Εισαγωγικά, και μόνο με δύο σειρές, θέλω να κάνω μια αναφορά. Το ότι θα καθίσουμε στα ίδια Έδρανα, σε κοντινά Έδρανα στη διαδικασία αναθεώρησης του Συντάγματος δεν σημαίνει ότι μετέχουμε σε προσεγγίσεις, διαδικασίες και τελικά απόψεις κοινές για την ποιότητα των θεσμών.

Έχουμε για πρώτη φορά απόπειρα δολοφονίας πρώην Πρωθυπουργού και τον νυν Πρωθυπουργό να μην τον επισκέπτεται για να του συμπαρασταθεί. Το δικαίωμα στη ζωή, το ύψιστο των δικαιωμάτων, έχει δύο όψεις: οι δικοί μας και οι άλλοι.

Αυτοδικία, καταδικαστέα από όλους μας, και βάρβαρη δολοφονία του Ζακ Κωστόπουλου. Ανταπόκριση του Πρωθυπουργού -και σωστά- καταδικάζοντας την αυτοδικία και συμπαραστεκόμενος στην οικογένεια.

Για τον Κωνσταντίνο Κατσίφα, όπως σωστά ο Σταύρος Λυγερός έγραψε, άλλο πρόσημο στην ανθρώπινη ζωή. Αυτοκτονίες ανθρώπων, που είναι μεγάλο θέμα, πολιτικό θέμα, όχι ανθρώπινο, επί χρόνια. Αλλαγή κυβερνητική και το θέμα λήξαν. Ανθρώπινη ζωή, το ύψιστο αγαθό που προστατεύει το σύστημα των συνταγματικών δικαιωμάτων έχει δύο όψεις, δύο δεδομένα, διπλά στάνταρ. Είναι λάθος.

 

Αυτά και άλλα πολλά με κάνουν να λέω πως δεν έχουμε κοινό αξιακό κώδικα. Είμαστε, όμως, υποχρεωμένοι από το ίδιο το Σύνταγμα, να σκεφτούμε από κοινού αν μπορούμε να κάνουμε κάτι καλό για τον Έλληνα πολίτη. Και αυτή είναι και η δική μας αιχμή. Αυτή είναι η δική μας αναθεωρητική αιχμή. Η αναθεώρηση θα έχει νόημα, η αναθεώρηση θα εκκοινωνιστεί, θα ακουστεί με ενδιαφέρον από τον πολίτη μόνο εάν είναι μια αναθεώρηση που θα στραφεί γύρω από το θέματά του όπως τα αντιμετωπίζει ως οικονομικώς ενεργός πολίτης, ως πολίτης που ενδιαφέρεται για τα κοινά και για την πολιτική, ως διοικούμενος, επιτέλους, που ταλαιπωρείται και γενικά με όλες τις διαστάσεις που ο άνθρωπος έχει στην Ελλάδα ζώντας εν έτει 2018.

Ή θα είναι αυτός ο στόχος της αναθεώρησης ή θα γίνουν αναθεωρητικές προσπάθειες αλλά σε ώτα μη ακουόντων. Και αυτά τα ώτα θα είναι τα ώτα των πολιτών που πρέπει να καταλάβουν -και είναι χρέος δικό μας αυτό- ότι η αναθεώρηση αφορά τους ίδιους και όχι το πολιτικό σύστημα που θέλει να λύσει εσωτερικά του θέματα.

Ποιες προτάσεις μπορεί να είναι, στο πλαίσιο αυτό, πολύ ενδιαφέρουσες;

Πρώτη πρόταση: Ο πολίτης ως οικονομικώς ενεργός ενδιαφέρεται για το αγαθό της πολιτικής σταθερότητας, για τον σταθερό πολιτικό κύκλο. Πρέπει, λοιπόν, να βρούμε την κατάλληλη λύση, ούτως ώστε ο τετραετής πολιτικός κύκλος να είναι μια συνταγματική κυριολεξία και όχι ο κανόνας να είναι οι αυθαίρετες, τάχα χάριν εθνικού θέματος, πρόωρες διαλύσεις της Βουλής.

Δεύτερον, δεν επέτυχε στην πράξη ο θεσμός της μη αλλαγής του εκλογικού νόμου με άμεση εφαρμογή, επειδή θα πρέπει διαρκώς οι Βουλευτές να ψηφίζουν την αλλαγή του; Επέτυχε! Γλυτώσαμε από φαύλες διαλύσεις της Βουλής χάριν πολιτικών σκοπιμοτήτων. Αυτό τον κανόνα της αυξημένης πλειοψηφίας γιατί δεν τον χρησιμοποιούμε στις μείζονες ρυθμίσεις σχετικά με τις επενδύσεις, ούτως ώστε ένας που κάνει μια επένδυση και η Βουλή του λέει με νόμο -οι Υπουργοί φέρνουν εδώ τις μεγάλες επενδύσεις για να μην έχουν οι ίδιοι ατομική ευθύνη, και καλά κάνουν- α΄, β΄, γ΄, δ’ κανόνας επένδυσης. Αλλάζει ο συσχετισμός των δυνάμεων, αλλάζουν οι υποχρεώσεις της ελληνικής πολιτείας και με απλή πλειοψηφία ένα επενδυτικό σχέδιο τινάζεται στον αέρα. Πώς θα σας εμπιστευτεί αυτός που θέλει να επενδύσει;

Άρα, πώς αυτοί που ψάχνουν για δουλειά, θα μπορούν να έχουν ευκαιρίες στην αγορά εργασίας; Δεν υπάρχει κανένας τρόπος. Η αυθαιρεσία στη ζυγαριά, σταθμιζόμενη, όμως, απέναντι από το συμφέρον του εργαζομένου, της οικονομίας, της χώρας τελικά,  Νόμοι, λοιπόν, αυξημένης πλειοψηφίας.

Είναι ανόητοι οι παλαιοί συνάδελφοί μας που στα παλαιότερα Συντάγματα – και σε αυτό του 1975- είχαν το άρθρο 107 για δημιουργία σταθερότητας στις επενδύσεις; Δεν λέω να κάνουμε το ίδιο, αλλά λέω να χρησιμοποιήσουμε τον «καλό» κανόνα της αυξημένης πλειοψηφίας.

«Έλεγχος της συνταγματικότητας των νόμων», άρθρο 93 παράγραφος 4 του Συντάγματος. Συνάδελφοι, σας ικανοποιεί το ότι αν για μια υπόθεση επενδυτική -και οποιαδήποτε άλλη- υπάρξει ένσταση συνταγματικότητας για να φτάσει να λυθεί, αν δεν χρησιμοποιηθεί η δίκη-πιλότος -για όσους καταλαβαίνουν τι λέμε- που ισχύει μόνο για τα διοικητικά δικαστήρια, μπορεί να καθυστερεί την επίλυση μιας διαφοράς δύο και τρία χρόνια;

Δεν πρέπει να πούμε ότι κάθε ένσταση συνταγματικότητας εξετάζεται απευθείας, χωρίς δίκες-πιλότους -που είναι στην κρίση δικαστή αν θα τη δεχθεί την υπόθεσή σου ως δίκη-πιλότου και μόνο στα διοικητικά δικαστήρια- στις ολομέλειες των δικαστηρίων; Είναι πάρα πολύ σωστό. Θα το προτείνουμε αυτό στην αναθεώρηση; Αν δεν το προτείνουμε αυτό στην παρούσα αναθεώρηση, τότε είμαστε αλλού ξημερωμένοι. Ο χρόνος του διοικούμενου και ενός ανθρώπου που έχει θέματα στη Δικαιοσύνη, δεν είναι χρόνος του κράτους, είναι χρόνος του ανθρώπου, είναι χρόνος του πολίτη και δεν μπορούμε να του το παίρνουμε. Και αυτό κάνουμε επί δεκαετίες. Δηλαδή, πρέπει να υπάρχει εδώ άμεση και σαφής, από αυτή τη Βουλή, κατεύθυνση στην αλλαγή του άρθρου 93 παράγραφος 4 του Συντάγματος.

 

Για τα ιδιωτικά πανεπιστήμια, για τα μη κρατικά πανεπιστήμια ή και για τη δική μου ορολογία, την απολύτως προσωπική μου, για τα νομικά πρόσωπα πανεπιστημιακού δικαίου, το άρθρο 16 είναι κομβικό γι’ αυτό το θέμα. Εσείς που κόπτεστε για τη θρησκευτική ελευθερία στα λόγια -γιατί τον κ. Φίλη τον «αδειάσατε», τον διώξατε- το άρθρο 16 παράγραφος 2, που είναι η βάση της νομολογίας και με βάση το άρθρο αυτό καθορίζεται ως αποστολή του κράτους η καλλιέργεια θρησκευτικής συνείδησης, γιατί δεν το έχετε στην Αναθεώρηση; Φοβάστε ότι εάν βάλετε το 16 παράγραφος 2 θα σας περάσει και για τα ιδιωτικά πανεπιστήμια. Περνάει και απ’ άλλη διάταξη, δεν σας έχουμε ανάγκη! Δεν σας έχουμε ανάγκη, η ρύθμιση περνάει και αλλού, αλλά το μείζον θέμα της ακαδημαϊκής ελευθερίας είναι στο άρθρο 16. Γιατί, όμως, το άρθρο 16, όχι εκεί που αναφέρεται στα πανεπιστήμια, αλλά εκεί που αναφέρεται στη θρησκευτική ελευθερία δεν συμπεριλαμβάνεται στις προτάσεις της Πλειοψηφίας;

Όμως, κυρίες και κύριοι Βουλευτές,

από την πλευρά του δικού μου επαγγέλματος χίλιοι διακόσιοι Έλληνες και Ελληνίδες σπουδάζουν νομικά στην Κύπρο. Σας αρέσει αυτό; Σας ικανοποιεί αυτό; Είναι μέσα στα σχέδιά σας, στο πλαίσιό σας; Είστε κοντά σ’ αυτήν την κατάσταση; Εάν είστε κοντά σ’ αυτήν την κατάσταση, μην τολμήσετε, αλλά σας λέω και πάλι ότι υπάρχουν πολλοί τρόποι. Δεν αποφεύγετε μια λύση, μια εκδοχή, που την ζητά η ίδια η ελληνική κοινωνία, που την ζητούν τα ίδια τα πράγματα. Είναι και άλλα στον τομέα αυτό, αλλά δεν έχω χρόνο.

Θέλω να κάνω δυο-τρεις επισημάνσεις για θέματα που σχετίζονται με τη λειτουργία του πολίτη σε πολιτικό επίπεδο και μια-δυο επισημάνσεις ακόμα για κάποιες μείζονες αλλαγές που αφορούν τα όργανα του κράτους. Δυστυχώς, η τσιγκουνιά στον χρόνο είναι τόσο μεγάλη, που μας αναγκάζει πράγματα πάρα  πολύ σοβαρά, που πρέπει να είναι κομμάτι της εισήγησής μας, της εισήγησης των κομμάτων, να μην προλαβαίνουμε να τα πούμε.

Ωστόσο, λέτε περί δημοψηφισμάτων και περί άμεσης εκλογής του Προέδρου της Δημοκρατίας ως τόνωση της πολιτικής συμμετοχής.

Καταρχάς, περί δημοψηφισμάτων να μη μιλά η Πλειοψηφία. Έκανε παράνομο δημοψήφισμα το 2015 και δεν εφήρμοσε και την απόφαση που πήρε ο ελληνικός λαός. Άρα, αφήστε τα αυτά τα υποκριτικά. Όμως, για την άμεση εκλογή Προέδρου της Δημοκρατίας ως τόνωση της πολιτικής συμμετοχής ποιος ή ποια απ’ αυτήν την Αίθουσα αγνοεί ότι στον Μεσοπόλεμο, επί διαρχίας, επί δυϊσμού της εκτελεστικής εξουσίας, οι κυβερνήσεις είχαν χρόνο παραμονής στα πράγματα ημερών, εβδομάδων, η κυβερνητική αστάθεια βασίλευε και έτσι εξορθολογίστηκε το κοινοβουλευτικό πολίτευμα, ώστε να υπάρχει ένας πολιτικός αρμόδιος και ο βασιλιάς ή ο πρόεδρος της δημοκρατίας -σε εμάς ο Πρόεδρος- να είναι απλώς ρυθμιστής του πολιτεύματος;

Χρειάζεται να επανέλθουν μια-δυο αρμοδιότητες στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας; Πράγματι, αλλά η άμεση εκλογή και χωρίς καμία αρμοδιότητα, μόνο με αυτές που έχει, τον καθιστά παράγοντα πολιτικής ανωμαλίας. Πρέπει να το καταλάβετε αυτό και εσείς και η Αξιωματική Αντιπολίτευση και να αποσύρετε τα περί άμεσης εκλογής από τις προτάσεις σας.

Αυτές οι φλυαρίες που δημιουργούν εντυπώσεις, αλλά που δεν έχουν ουσία, λειτουργούν αντίθετα, σε καταστροφική λογική. Πρέπει να δούμε μορφές πολιτικής συμμετοχής που πρέπει να ευνοήσουμε. Οι προτάσεις νόμων των Βουλευτών δεν έρχονται στην Ολομέλεια για να ψηφιστούν. Πρέπει να αλλάξει και να γίνει ισοϋψής νομοθετική πρωτοβουλία, αυτού του επιπέδου όμως, της πρότασης νόμου, η πρωτοβουλία νομοθετικού περιεχομένου που παίρνουν πολίτες με τη συλλογή μιας σειράς υπογραφών.

Και ακόμη, γιατί οι αναφορές να αναγιγνώσκονται εδώ από Βουλευτή; Μια αρμόδια επιτροπή της Βουλής να εξετάζει αναφορές που δύνανται, υπό προϋποθέσεις, να αναπτύσσονται από τον ίδιο τον πολίτη σε αρμόδια επιτροπή της Βουλής.

Αυτά είναι που εξυψώνουν τον πολίτη, που του δίνουν μέσα και όχι τα κάλπικα περί άμεσης εκλογής του Προέδρου της Δημοκρατίας, που επαναλαμβάνω μόνο καταστροφές μπορούν να φέρουν στον τόπο.

Δεν έχω χρόνο, κυρίες και κύριοι Βουλευτές, για να κάνω την ανάλυση, όπως θα την ήθελα. Έχω την τιμή να εκπροσωπώ το Κίνημα Αλλαγής στην Επιτροπή για την Αναθεώρηση του Συντάγματος και να είμαι εισηγητής του. Θα το κάνω εκεί.

Πρέπει, όμως, να πω για τη λειτουργία των οργάνων του κράτους μόνο ορισμένα λόγια:

Καταρχάς, συμφωνούμε με την αλλαγή του άρθρου 86 του Συντάγματος «περί ποινικής ευθύνης των Υπουργών». Είναι εδώ ο Πρόεδρος της Αξιωματικής Αντιπολίτευσης και θυμίζω στην Αίθουσα -σε όσους θέλουν να θυμούνται- ότι ο ίδιος μαζί με μένα και άλλους εννέα Βουλευτές της Νέας Δημοκρατίας και έναν από εμάς, από το ΠΑΣΟΚ, είχαμε πάρει μια πρωτοβουλία να υπογράψουμε το 2006 πρόταση για την αλλαγή του άρθρου 86.

ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΞΥΔΑΚΗΣ: Δεν υπογράψατε όμως.

ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ (Πρόεδρος της Νέας Δημοκρατίας): Εσείς δεν ήσασταν τότε εδώ. Γιατί κουνάτε το κεφάλι σας; Μην μιλάτε!

ΑΝΔΡΕΑΣ ΛΟΒΕΡΔΟΣ: Κανένας άλλος δεν υπέγραψε. Δεν γίναμε πενήντα Βουλευτές. Η πρόταση δεν πήρε επίσημο χαρακτήρα. Παρέμεινε, όμως, ως ένδειξη και ως απόδειξη διαθέσεων.

Μην μας λένε, λοιπόν, διάφοροι όψιμοι κήρυκες της αλλαγής του άρθρου 86 σοφίες. Υπήρχε ο χρόνος τότε. Υπήρχε το πρόπλασμα του πολιτικού σας χώρου τότε στη Βουλή. Δεν υπέγραψαν οι Βουλευτές σας. Δεν έγιναν οι δώδεκα που ήμασταν τότε είκοσι, τριάντα, πενήντα, όπως το Σύνταγμα απαιτεί για να αναθεωρηθεί το άρθρο 86. Ας το κάνουμε σήμερα.

Επίσης, χρειάζονται παρεμβάσεις στη Δημόσια Διοίκηση και στους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Απαιτούνται παρεμβάσεις σε ένα βασικό επίπεδο, κυρίες και κύριοι συνάδελφοι. Ακούστε το. Θα κριθούν πολλά από αυτό.

Λέει η Βουλή κυρίαρχα, ότι για την τάδε ενέργεια ενός Δημάρχου, ενός Υπουργείου, μιας δημόσιας Υπηρεσίας τάσσεται μία αποκλειστική προθεσμία εξήντα, ενενήντα ημερών για παράδειγμα. Ο δημότης πιστεύει ότι αυτή η προθεσμία είναι προθεσμία που πρέπει να τηρηθεί.

Έρχεται η πράξη και λέει ότι η διοίκηση, μη δυναμένη να ανταποκριθεί στην αποκλειστική προθεσμία, ανταποκρίνεται μετά από τρία χρόνια. Ο πολίτης, ο δημότης διαμαρτύρεται για αυτό. Είναι κανόνας το παράπονο στην προκείμενη περίπτωση.

Έρχεται η Δικαιοσύνη μετά και λέει ότι η διοίκηση δεν μπορούσε να ανταποκριθεί και η προθεσμία που έταξε η Βουλή –εμείς- μπορεί να λέγεται «αποκλειστική», αλλά είναι ενδεικτική. Είναι ενδεικτική η προθεσμία.

Πρέπει να γίνουν οι προθεσμίες που τάσσει ο νομοθέτης -στις περιπτώσεις που το εκτιμάει- αποκλειστικές από το ίδιο το Σύνταγμα. Και αν αυτό δεν γίνει, αφήνουμε τον πολίτη -παρότι περνάει από τα χέρια μας αυτό να το αλλάξουμε- έρμαιο της γραφειοκρατικής κακοδαιμονίας, γιατί γραφειοκρατία υπάρχει και στη διοίκηση και στην Τοπική Αυτοδιοίκηση, αλλά και στη διοίκηση της Δικαιοσύνης. Όχι στην απόδοση της δικαιοσύνης, στη διοίκηση της Δικαιοσύνης.

Αυτή η αλλαγή πρέπει να γίνει. Επίσης, πάρα πολλά πρέπει να γίνουν στην Τοπική Αυτοδιοίκηση σε μια κατεύθυνση που θα δούμε, συζητώντας στην Επιτροπή.

Τα άρθρα 101 και 102, λοιπόν, του Συντάγματος πρέπει να τεθούν υπό αναθεώρηση, κάτι που είναι απολύτως απαραίτητο.

Κυρίες και κύριοι Βουλευτές,

δεν έχω άλλο χρόνο. Κλείνω εδώ. Έχουμε λίγες εβδομάδες -εν πάση περιπτώσει, αυτές που η Πλειοψηφία αποφάσισε- για να κάνουμε την αναθεώρηση και έχουμε μπροστά μας δύο εκδοχές. Απευθύνομαι σε όλες και σε όλους.

Η πρώτη εκδοχή είναι να αναλωθούμε σε ζητήματα που έχουν να κάνουν με την εν στενή εννοία πολιτική, διευθετήσεις που αφορούν κόμματα, εκλογές κοκ. Αυτή η εκδοχή, σας ενημερώνω, ότι «θα πάει άπατη», όπως λέμε, σε ό,τι αφορά τη σχέση μας με τον πολίτη. Πρέπει να καταλάβουμε όλοι και όλες ότι κύρος από το κύρος του Συντάγματος δεν μπορεί να αντλήσει πια κανένας και καμία.

Κάποτε, μετά τη Δικτατορία, η αίγλη του Συντάγματος ήταν τόσο μεγάλη που και μόνο η πρόταση περί αλλαγής έκανε τον πολίτη να προσέχει. Και αυτός που την έκανε αντλούσε κύρος, όχι από τον εαυτό του, αλλά από το κύρος του Συντάγματος. Τώρα, κύρος από το κύρος του Συντάγματος δεν αντλεί κανένας, διότι κανένας πολίτης -ή, έστω, κανένας πολίτης- δεν ενδιαφέρεται για αυτά που αφορούν εσωτερικές διευθετήσεις του πολιτικού συστήματος. Ή θα μετατοπίσουμε το κέντρο ενδιαφέροντος αυτού του διαβήματος στον άνθρωπο, στον πολίτη ή θα χάσουμε ακόμη μια ευκαιρία.

Σας ευχαριστώ πολύ.